El dokuma halı yıkama işini makineyle yapmıyoruz. Bu halılar önce renk akma testinden geçiyor, sonra usta elinde, soğuk suyla ve yumuşak fırçayla yıkanıyor. Kurutma düz zeminde ve gölgede yapılıyor. Saçaklara makas değmiyor; taranıp gerekirse onarılıyor.
Bu sayfada neler var?
El dokuma halı yıkama hizmetimiz
El dokuma halı, tezgâhta düğüm düğüm örülen halıdır. Makinede üretilen halıdan yalnızca yapım şekliyle değil, kullanılan malzemeyle de ayrılır. Yün, pamuk ve zaman zaman ipek kullanılır; boyası çoğunlukla bitkisel kökenlidir.
Bu özellikler halıyı değerli kıldığı kadar hassas da kılar. Bu yüzden el dokuma halı yıkama işi bizde ayrı bir bölümde, ayrı bir ekiple yürüyor. Makine hattına hiçbir koşulda girmiyor.
Ataşehir'deki tesisimizde işleniyor; Anadolu Yakası'nın on dört ilçesinden alım yapıyoruz.
El dokuma halı neden özel işlem ister?
Üç sebep var: boya, elyaf ve yapı.
Boya. Kök boya doğal maddelerden elde edilir. Kimyasal boyalar kadar sabit değildir; suyla ve sıcaklıkla çözülebilir. Bir halının rengi akıyorsa bu halının kalitesiz olduğunu değil, doğal boyayla boyandığını gösterir.
Elyaf. Yün, keratin yapısında bir liftir ve sıcak suda keçeleşir. Keçeleşen yün hem sertleşir hem de ölçü kaybeder. Ayrıca yünün üzerinde lanolin adı verilen doğal bir yağ tabakası bulunur; bu tabaka halıyı korur. Sert deterjanlar lanolini söker ve halı kuruyup kırılganlaşır.
Yapı. El dokuma halı, çözgü adı verilen dikey iplikler üzerine atılan düğümlerden oluşur. Çözgü halının iskeletidir ve iki ucundan dışarı çıkan kısmına saçak denir. Saçak süs değildir; halının taşıyıcı yapısının uzantısıdır.
Makine halısında bu üç faktörün hiçbiri sorun çıkarmaz. El dokuma halıda üçü birden devrededir.
Yıkamadan önce ne yapıyoruz?
Halı tesise geldiğinde doğrudan suya girmez. Önce iki kontrol yapılır.
- Durum incelemesi. Çözgü sağlam mı, dokuma bir yerden açılmış mı, daha önce onarım görmüş mü, güve zararı var mı; hepsine bakılır.
- Renk akma testi. Halının görünmeyen bir köşesi nemlendirilir ve üzerine beyaz bir bez bastırılır. Bezde renk izi kalıyorsa halının boyası oynak demektir.
Test sonucuna göre yol ayrılıyor. Boyası sabit halılar ılık suyla çalışılabiliyor. Renk veren halılar ise yalnızca soğuk suyla, daha kısa temas süresiyle ve renk sabitleyici uygulamayla yıkanıyor.
Bu testi atlamak, el dokuma halıda yapılabilecek en büyük hatadır. Renk akması başladıktan sonra geri dönüşü yoktur; açık zeminlere yayılan koyu renk halının deseni bozar.
İnceleme sırasında gördüğümüz her şeyi kayda geçiriyoruz. Halının hangi bölgesinde aşınma var, nerede onarım izi bulunuyor, hangi köşesi güve görmüş; bunların hepsi teslimden önce sizinle paylaşılıyor. Böylece yıkama sonrası ortaya çıkan bir durum tartışma konusu olmuyor.
Elde yıkama nasıl yapılıyor?
| Adım | Yapılan iş | Dikkat edilen |
|---|---|---|
| Kuru toz alma | Halı vurmalı hatta girer | Basınç düşük tutulur |
| Islatma | Soğuk veya ılık suyla | Test sonucuna göre belirlenir |
| Şampuanlama | Nötr pH ürünle, elde | Lanolin tabakası korunur |
| Fırçalama | Yumuşak fırçayla, hav yönünde | Ters yönde fırçalanmaz |
| Durulama | Bol suyla, tekrarlı | Kalıntı bırakılmaz |
| Su alma | Kontrollü, düşük devir | Dokuma zorlanmaz |
| Kurutma | Düz zeminde, gölgede | Asılmaz, ölçü kaymaz |
| Saçak bakımı | Taranır, gerekirse onarılır | Kesilmez |
Fırçalama yönü çoğu kişinin bilmediği bir ayrıntı. El dokuma halının havı tek yönlüdür; elinizi halının üzerinde gezdirdiğinizde bir yönde pürüzsüz, diğer yönde dirençli hissedersiniz. Fırçalama pürüzsüz yönde yapılır. Ters yönde fırçalamak düğümleri zorlar.
Kurutma aşamasında halı asılmaz. Askıda kurutulan el dokuma halı kendi ağırlığıyla uzar ve ölçüsü bozulur. Bu halılar düz zeminde, gölgede ve yavaş kurutulur.
Saçak neden kesilmez?
Saçak konusunda sık karşılaştığımız talep şu: şunlar çok dağınık görünüyor, kesip düzeltir misiniz.
Kesmiyoruz. Saçak halının çözgüsüdür; kesildiğinde dokuma kenardan çözülmeye başlar. İlk bakışta düzgün görünür ama birkaç yıl içinde halının kenarı içeri doğru açılır ve o noktadan sonra onarım çok daha zor hâle gelir.
Bunun yerine yaptığımız işler var:
- Saçaklar taranarak düzeltilir ve birbirine dolanmış olanlar ayrılır.
- Kararmış saçaklarda ayrı bir temizlik uygulanır.
- Gevşemiş çözgüler sabitlenir.
- Kopmuş bölgelerde yeni çözgü eklenerek onarım yapılır.
- Kenar kısımları gerekiyorsa sağlamlaştırılır.
Saçak onarımı ayrı bir işlem olarak değerlendiriliyor. Gerekip gerekmediğini halıyı gördükten sonra söylüyor, onayınız olmadan yapmıyoruz.
Saçakların kararması da sık gelen bir konu. Saçak pamuktan olduğu için halının geri kalanından daha hızlı kirlenir ve zamanla grileşir. Bu karartıyı açmak için saçağa ayrı bir işlem uyguluyoruz; ancak yıllar içinde oksitlenmiş saçaklarda ilk günkü beyazlığa dönmek her zaman mümkün olmuyor. Beklentinizi baştan doğru kurmanız için bunu söylüyoruz.
Yöresel el dokuma halılar
Türkiye'de el halısı yıkama işi bölgeden bölgeye değişen dokuma özellikleriyle uğraşmayı gerektirir. Anadolu'nun farklı yörelerinde düğüm sıklığı, kullanılan yün ve boya geleneği birbirinden ayrılır.
| Yöre | Öne çıkan özelliği | Yıkamada dikkat ettiğimiz |
|---|---|---|
| Uşak | İri düğüm, geniş desen | Yün kalın, kuruma süresi uzun |
| Milas | Sıcak toprak tonları | Kök boya oynak olabilir, test şart |
| Bergama | Kırmızı ve lacivert ağırlıklı | Renk geçişi riski yüksek |
| Yağcıbedir | Koyu zemin, sık düğüm | Koyu renk açık zemine akabilir |
| Konya | Uzun havlı yün | Keçeleşmeye karşı düşük sıcaklık |
| Kars ve Doğu | Kalın yün, ağır dokuma | Su alınca ağırlaşır, taşıma özenli |
Halınızın hangi yöreye ait olduğunu bilmeniz gerekmiyor. Usta halıyı gördüğünde dokuma yapısından ve düğüm biçiminden anlıyor ve işlemi ona göre planlıyor. Siz yalnızca halının elde dokunmuş olduğunu belirtin, gerisini biz değerlendiriyoruz.
Bazı halılarda arka yüzdeki düğüm sıklığı, halının ne kadar ince işçilikle yapıldığını gösterir. Düğüm sıkılaştıkça desen netleşir ve halı daha dayanıklı olur. Sık düğümlü halılarda su daha zor çekilir ve kuruma uzar; bu yüzden teslim süresini halıyı gördükten sonra söylüyoruz.
Evde el dokuma halı bakımı
Bu halılar doğru bakıldığında kuşaklar boyu dayanır. Evde yapabilecekleriniz şunlar:
- Süpürgeyi hav yönünde kullanın; ters yönde kuvvetli emiş düğümleri zorlar.
- Fırçalı başlığı saçağa değdirmeyin, saçak süpürgeye dolanır.
- Halıyı yılda birkaç kez çevirin; böylece aşınma tek bölgede toplanmaz.
- Doğrudan güneş alan yerde uzun süre bırakmayın, renk solar.
- Dökülen sıvıyı kâğıt havluyla bastırarak alın, kesinlikle ovmayın.
- Evde deterjan, çamaşır suyu veya leke çıkarıcı denemeyin.
Kaldıracağınız halılarda güve önemli bir risk. Güve larvası kirli ve terli yün elyafta barınır. Kaldırmadan önce halıyı mutlaka yıkatın; isterseniz koruyucu uygulama da yapıyoruz. Saklarken halıyı katlamayın, rulo yapıp dik tutun.
Yıkama aralığı için genel önerimiz yılda bir kez. Az kullanılan misafir odası halılarında iki yıla kadar çıkabilir ama halının hiç yıkanmadan yıllarca beklemesi doğru değil; kapalı odada nem ve toz birikir.
Hizmet verdiğimiz bölgeler
El dokuma halı yıkama hizmetini Anadolu Yakası'nın on dört ilçesinde veriyoruz. Bu halılarda taşıma ayrı özen gerektirdiği için halı diğer parçalarla birlikte istiflenmiyor.
Yoğun talep aldığımız bölgeler Üsküdar, Kadıköy, Beykoz ve Adalar. Servis ağının tamamı bölgeler sayfasında.
Yaşı daha ileri ve değeri yüksek parçalar için antika halı yıkama, ipek dokumalar için ipek halı yıkama sayfalarımıza bakabilirsiniz. Havsız düz dokumalar kilim yıkama başlığı altında değerlendiriliyor.
Fiyat ve randevu
El dokuma halıda fiyat, halının alanı üzerinden hesaplanıyor. İki kenarın metre karşılığını çarpmanız yeterli; 170 × 240 cm bir halı 4,08 metrekare eder.
Bu halılar elde çalışıldığı ve işlem süresi uzun olduğu için makine halısıyla aynı tarifeden değerlendirilmiyor. Saçak onarımı, güve koruma ve renk sabitleme gibi ek işlemler gerekiyorsa ayrıca hesaba giriyor.
Sitemizde rakam yayımlamıyoruz. Ölçüyü telefonda söyleyin, tutarı aynı görüşmede öğrenin. Halının durumu belirsizse önce alıp inceliyor, sonra kesin rakamı bildiriyoruz; inceleme için ücret almıyoruz.
Ayrıntı fiyatlar sayfasında. Randevu için iletişim sayfamızdaki numaraları arayabilirsiniz.
El dokuma halı fiyatları konusunda müşterilerimizden gelen en yaygın soru, neden makine halısından farklı olduğu. Sebebi yalnızca halının değeri değil, harcanan zaman: makine hattında yarım saat süren bir iş, elde çalışılan bir halıda saatler alıyor ve kurutma günlere yayılıyor.